De Raad van State heeft eind vorig jaar haar ongezouten mening gegeven over het wetsvoorstel Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen. De Raad concludeert dat de BAZ niet of nauwelijks uitvoerbaar is en vindt dat het wetsvoorstel nader overwogen moet worden. Duidelijke woorden, maar het kabinet is niet onder de indruk.

Eerder al gaven we u een korte samenvatting van het advies van de Raad van State (zie dit artikel). Ook de reactie van het kabinet op de geconstateerde pijnpunten van de BAZ kunnen we vrij samengevat weergeven. Zie hier in de kern de reacties op een aantal opmerkingen:

Raad van State: De premieheffing en uitkeringsverstrekking is ingewikkeld doordat de BAZ winstgerelateerd is.

• Kabinet: Ja, dat is inherent aan een winstgerelateerde regeling.

RvS: De BAZ is ingewikkeld door de middelingsregeling om fluctuaties in inkomen van ondernemers te ondervangen.

• Kabinet: Dat is alleen gedoe voor het UWV.

RvS: De BAZ biedt maar een beperkte inkomensbescherming. Kabinet: Dat komt door de gemaakte keuzes. Maar er geldt in ieder geval geen vermogenstoets.

RvS: De opt-outregeling is complex bij grensoverschrijdende situaties.

• Kabinet: Dat klopt.

RvS: De BAZ verkleint het verschil tussen werknemers en zelfstandigen niet echt.

• Kabinet: Maar wel een beetje. En nog meer als we de maximale WIA-uitkering met 20% gaan verlagen.

RvS: Als iemand werknemer en zelfstandige is ontstaan er bij arbeidsongeschiktheid discussies door andere arbeidsongeschiktheidsbegrippen.

• Kabinet: Dat is nu ook al als iemand een AOV heeft.

RvS: de BAZ maakt het reeds complexe arbeidsongeschiktheidsstelsel nog aanzienlijk ingewikkelder, terwijl veel onderdelen met een hoge graad van complexiteit nog niet zijn uitgewerkt.

• Kabinet: Klopt, maar we gaan toetsen op uitvoerbaarheid.

Dan een opmerking van het kabinet die wel interessant is. De Raad van State geeft aan dat het wetsvoorstel momenteel onuitvoerbaar is, gezien de problemen bij het UWV. Het kabinet geeft daarop aan dat zij de voorwaarde hanteert dat dit wetsvoorstel niet eerder in werking kan treden dan het moment waarop de mismatch nagenoeg is opgelost.

De ‘mismatch nagenoeg oplossen’ is een uitsteltermijn die lijkt op afstel. UWV is er ook duidelijk over. Zij vinden het wetsvoorstel in technische zin uitvoerbaar. De realiteit toont echter dat zonder fundamentele wijzigingen in het arbeidsongeschiktheidsstelsel en concrete stappen op afzienbare termijn er geen ruimte voor UWV is om de BAZ in 2030 of in de jaren daarna uit te voeren. De wachtlijst voor sociaal-medische beoordelingen groeit tot 100.000 in 2027 en 200.000 in 2030. Er zijn een aantal maatregelen genomen om de uitvoering van de WIA te vereenvoudigen en daar komt mogelijk de afschaffing van de IVA nog bij. Dat gaat ervoor zorgen dat de wachtlijst op zijn best minder hard gaat toenemen. Voor een echte oplossing is een stelselwijziging nodig. Als het kabinet woord houdt, kan het dus nog wel even gaan duren voordat BAZ wordt ingevoerd. Mogelijk wordt het wetsvoorstel zelfs eerder achterhaald door de komst van een nieuw arbeidsongeschiktheidsstelsel.